Briki, konsztiki, a niy zboorzka ...
W mojih ukohanyh Uogewnikah S’loonskih wielu cionguo do szportu, niy ino modyh.
Jeszce za Staryj Polski nojwiyncyj bouo szportowcoow kerzy zacynali swoje piyrsze szportowe kroki w Sokole.
Spomniauo mi sie to, kedy przecytou rzeh rzol jednego ze staryh lwowiokoow, kery
wspomino koniec XIX wieku, kedy to na piyrszy zlot w 1892 roku przyjehali do Lwowa
sokouy niy ino z 34 galicyjskih gniozd, ale i z Wielkopolski, S’loonska, Czeh i Moraw.
Urzalo sie borok skuli tego, rze 100 lot tymu Jego rodzinny Lwoow stac’ bouo na budowa
i utrzymanie uobiektoow dlo potrzeb kultury i szportu, a w uobiyntym po wojnie Bytomiu,
do kerego przenios ze swojymi wspouziomkami tamte tradycje ruhu szportowego, szport
upado, za co mo rzol do coukego s’wiata.
Zapomino hyba rze tamtyn szport miou i inksze cele, uo keryh niy spomino.
I przez nie, miou tyrz inkszo ranga i finansowe wsparcie.
Wspominom te uodlegue casy, bo tam som pocontki napuywu, kery spowodowou rze
teroski cujymy sie w mniejszos’ci.
Za mojih modyh lot i w Uogewnikah stawiauo sie na szport i wyhowanie modyh tom drogom.
Wiadomo przeca, rze niy zagospodarowany cas u modyh rodzi rostomajte pomysuy.
Niykedy bardzo niybezpieczne. I hoc’ masowos’c’ niykeryh szportowyh imprez tyrz boua
niybezpieczno, to wielu dycydyntoow wolauow popiyrac’ go, jako mniejsze zuo.
Do dzisioj w Bytomiu starzy miyszkan’cy wspominajom pogrom, jaki sprawiyli kibice
po szpilu Polonii Bytom, na ulicy Podgoornyj. Wyplondrowali wszystke sklepy.
Zapotrzebowanie na szport bouo wtynczos wiynksze, skirz braku innyh morzliwos’ci pokozanio sie, wspouzawodnictwa i rywalizacji, co niosuo popularnos’c’ i uznanie.
A rze im sie to podobauo, s’wiadczy fakt ciepuego wspominanio tamtyh casoow przez wielu,
kerzy dzisioj majom jurz iber siebzig. Jak niy szukajonc daleko moja sionsiadka z drogi, staro
Klauzino, kero do Sokoua nolerzaua za modu w Chropocowie. Z tamtyh casoow pohodzom
tyrz szportowe wyczyny moji tes’ciowyj, wspominane casym w rodzinnym gronie, kero suynoua z tego, rze umiaua robic’ rostomajte briki, szteloongi i konsztiki. Niy bez wpuywu na to miou jyj niywieli wzrost, kery jyj w tym pomogou.
Jo tyrz wcas zacynou rzeh kontakty ze szportym, tyla rze jako kibic.
Moj piyrszy wystymp w tyj roli pamiyntom jak dzisioj.
Mieli my wtedy dobro drurzyna zapas’nikoow, hyba w drugi lidze. Take nazwiska jak
braci Palin’skih bouy znane w coukim kraju, niy ino na S’loonsku. Istne Melerosy.
A rze niy bouo wtyncas rzodnyj sali sportowyj, to zawody uodbywauy sie u Kokota.
Vater bou gospodorzym w klubie racjonilazatoroow, kery tyrz tam miou siedziba.
Dziynki tymu dostowou rzeh sie bocznom sztrekoom na zawody. Inkszo sprawa, rze
wtynczos wpuszczauo sie dzieci na szpile za darmo. Hodziouo ino uo to, co u Kokota
na srogim zalu niy bouo wiela miejsca, przez to uostawiane uono bouo dlo starszyh.
Jo miou swoje miejsce pod stolikym syndziego w narorzniku maty.
A bou wtynczos w drurzynie - w pouciynrzkiyj wodze zawodnik, na kerego godali wszyscy
Krepel, kerego tryner wystawiou ino skirz tego, coby niy uoddowac’ punktoow
walkowerym. Za to jak przeciwno drurzyna niy miaua w tyj wodze zawodnika, to
walkowerowe punkty dostowali my.
Ale jak zawodnik bou w tyj wodze, to miou borok nojczyn’sciyj peha, bo zaroski na pocontku walki przeciwnik przewrocou go na mata i zacynou go kuas’c’ na uopatki. Trwauo to hwilka. Jo, coby mu pomoc, mys’lonc rze Krepel to je jego prawdziwe miano, ciynkym guosikym, przy peunyj ciszy i wstrzymanym uoddyhu widownie, kero w napiyn’ciu cekaua na niyunikniono strata punktoow, spod syndziowskego stolika wouou rzeh: KREPEL CIS’ !!!
Widownia na to parskaua s’miyhym, a Krepel tym wezwaniym uostatecznie uosuabiony - padou na uopatki. Tak rzeh zacynou moje kibicowanie.
Szkoda tego uogewnickego szportu, bo poza wspomnianymi zapasami boua i lekkoatletyka, no i couki cos mieli my i momy drurzyna w fusbalu.
Klub mo nazwa Uogewnicki Klub Sportowy i niydowno uobhodziou uosiymdziesiyn’ciolecie istniynio. Cy mu sie udo przetrwac’? Wbrew zuym wzorom z Bytomia?
Teroski kibicuja jurz ino SPRAWIE S’LOONSKA !
A jest sie cym interesowac’.
W kouko cos’ sie ciyngiym dzieje.
Korwin Mikke nerwuje wszystkih tym, rze wspomino adolfowe casy, kedy ponos’ podatki
bouy dwa razy nirzsze, nirz teroski. I skuli tego musi sie z niykerymi sondzic’.
Inni podpuszczajom przeciwko przedstawicielom mniejszos’ci niymieckij na uopolszczyz’nie gazetowymi atrykuuami typu „Bierawa przerzywo polityczno zawieruha - Polnischer Landtag?”.
Jeszcze inni drorzniom dyrzurnym ciyngiym tymatym - dwujynzycznego nazewnictwa,
przywoujonc uostatni przykuad nowyj ustawy uo uohronie praw mniejszos’ci narodowyh,
kero uhwalou sejm Republiki Czeskij 25 maja tego roku.
U mie w Uogewnikah nigdy z tym niy bouo problymu.
Wuadni do tego wypisowali na tabulkah co im sie podobauo, a my i tak stosowali nazwy
miejsc wedle naszyj tradycje.
Paniynka zawsze boua Paniynkom, uod casoow kej boua postawiono, na Haupka hodzom wszyscy i wiedzom kaj idom, na Gmina tyrz korzdy umi trefic’, na Amyndy idom nojczyn’s’ciyj rybiorze, na Pyjterwiza ci co ciongnom ku zielyni uogewnickego parku,
a Targowisko, mimo rze jurz niy uodzwierciedlo swojom nazwom funkcji, kero kedys’ peuniyuo, dali je tak nazywane, bo na nowe targowisko godomy Torg.
Do Dymka idymy po grincojg, do Kabusa po meble, abo stolarsko usuuga, na Poczta,
korzdy wiy po co idzie, a strzyc i ukuodac’ dauerwele dali sie idzie do Sobocika, hoc’ borok
uod downa jurz niy rzyje.
Rzyjom jednak nasze nazwy i rzyc’ bydom!
Jak tyn Ryndzblik, niyistniejonco jurz kopalnia, uostatnio nazywano Kopalniom Uogewniki,
Gyjtypark - przed wojnom Park Goethego, dali bytymy hodzic’ na Posiowe, do Dwora, na Moskwa, do Sieje, wiedziec’ bydymy kaj stou dom uod Mojki, kaj sie hodziouo do Zalberta, do Blotki, do Szpruski, na Viyrtel, Hubertus, Zgorzelec i do inkszyh miejsc kere tak som nazywane, a kere wcale niy muszom miec’ takih tabulek. Tym barzij podwoojnyh.
Jak jurz - to potroojne. Na wiyrhu nasze - S’LOONSKE !
Ale przeca hciou rzeh uo Eine Briicke ( niy mom ymlautoow na klawiaturze ) - po
polsku - POMOST.
Uo zboorzce ( niy wiym cy to dobrze tuumacza ) - ZARZEWIU.
Bo pod tytuym „Pomost, nie zarzewie” Jan Nowak-Jeziorański” pisze uo dziesiontyj
rocznicy podpisanio traktatu miyndzy zjednoczonymi Niymcami i suwerynnom
Rzecząpospolitą.
Stwierdzo: „Morzna byc’ w Polsce Niymcym wiernym swojymu niymieckymu dziedzictwu
i polskymu pan’stwu”.
Czy to samo idzie pedziec’ uo S’LOONZOKU ?
A swojom drogom, wartoby sie bouo pokusic’ uo znoleziynie i uopublikowanie na naszym internetowym szaufynstrze tres’ci deklaracji Sejmu i Bundestagu, pos’wiynconym tym sprawom.
Na koniec pytanie kere stawio Zygmunt Wilk, prezes Polskiego Stronnictwa Ludowego
w Bytomiu, najpowarzniejszy kandydat na posua do Sejmu RP z Bytomia w „Życiu Bytomskim”:
CZY WSTYD BYC” POLAKIEM ?