PO�WI�CONEJ BADANIU NARODOWO�CI W SPISIE POWSZECHNYM

Katowice, 10 czerwca 2002

Ruch Autonomii �l�ska tak w okresie przedspisowym, jak i w trakcie trwania Narodowego Spisu Powszechnego informowa� opini� publiczn� oraz G��wny Urz�d Statystyczny o mno��cych si� uchybieniach zwi�zanych z badaniem narodowo�ci. Wskazywali�my na konkretne przyk�ady gmin, w kt�rych podczas szkole� instruowano rachmistrz�w, by nie wpisywali deklaracji o przynale�no�ci do narodowo�ci �l�skiej, a nast�pnie informowali�my o przypadkach fa�szowania dokument�w przez wpisanie do ankiety narodowo�ci innej ni� deklarowana przez respondenta. Skierowali�my do prokuratury osiem zawiadomie� o pope�nieniu podobnych przest�pstw, podj�li�my tak�e oko�o stu interwencji telefonicznych.

Niestety, organizatorzy spisu w wi�kszo�ci nie skorzystali z naszej pomocy w kontroli nad przebiegiem tego wa�nego wydarzenia, publicznie zaprzeczaj�c, wbrew przedstawionym dowodom, wyst�powaniu licznych nieprawid�owo�ci. Nie spe�nili tak�e naszego postulatu powt�rzenia obchodu tam, gdzie odmawiano uwzgl�dnienia deklaracji o przynale�no�ci do narodowo�ci �l�skiej. Tym samym urz�dnicy przyj�li na siebie odpowiedzialno�� za sfa�szowanie badania narodowo�ci, oznaczaj�ce zmarnowanie niema�ych wszak publicznych �rodk�w, przeznaczonych na przeprowadzenie spisu powszechnego.

Fa�szerstwa, kt�re mia�y miejsce w niemal wszystkich miejscowo�ciach G�rnego �l�ska, przybra�y r�n� posta� i rozmiary. W cz�ci gmin odmowa wpisywania narodowo�ci �l�skiej wynika�a z wyra�nych zalece� miejscowego biura spisowego, przekazanych podczas szkole� lub odpraw og�owi czy cz�ci rachmistrz�w (szkolonych w kilku turach). Taka sytuacja mia�a miejsce m.in. w Tarnowskich G�rach, Raciborzu, Rudzie �l�skiej, Rybniku, Piekarach �l�skich, Opolu i Tychach. Na instrukcje biur spisowych powo�ywali si� tak�e ankieterzy w Zabrzu, Chorzowie, Katowicach, Bytomiu, Pietrowicach Wielkich, Orzeszu. W Gliwicach dosz�o do uchybie� z winy samych rachmistrz�w.

Obok zdecydowanej odmowy uwzgl�dnienia deklaracji o przynale�no�ci do narodowo�ci �l�skiej, nagminn� praktyk� by�o tak�e wpisywanie jej o��wkiem. Rodzi to podejrzenia, �e kolejne fa�szerstwa mia�y miejsce ju� po opuszczeniu mieszkania respondenta.

Negowanie wyst�powania fa�szerstw, mimo udokumentowania podobnych przypadk�w przez Ruch Autonomii �l�ska, podwa�a wiarygodno�� organizator�w spisu powszechnego i pozwala przypuszcza�, �e r�wnie� podczas sumowania danych dojdzie do manipulacji. Przypuszczenia te wydaj� si� jeszcze bardziej prawdopodobne w �wietle skarg zg�oszonych przez inne wsp�lnoty mniejszo�ciowe - Ukrai�c�w, S�owak�w i Kaszub�w. Z doniesie�, kt�re dotar�y do RA�, wynika, �e nadu�ycia mia�y tak�e miejsce podczas spisywania cz�onk�w mniejszo�ci niemieckiej.

Na podstawie przytoczonych fakt�w mo�na stwierdzi�, �e wbrew za�o�eniom spisu nie przyniesie on rzetelnego obrazu identyfikacji narodowo�ciowej obywateli Rzeczpospolitej. Trudno oprze� si� wra�eniu, �e organizatorom zale�a�o nie tyle na uzyskaniu fotografii spo�ecze�stwa, co na potwierdzeniu jego rzekomej jednolito�ci narodowej. Narodowy Spis Powszechny przyni�s� zatem kolejn� kompromitacj� obni�aj�c� autorytet pa�stwa. Ponosz�cy win� za zaistnia�� sytuacj� urz�dnicy powinni zosta� poci�gni�ci do odpowiedzialno�ci.

Biuro Prasowe

Ruchu Autonomii �l�ska

www.raslaska.org