--------------------------------------------------------------------------------
C� to jest narodowo��? Tak naprawd� nikt tego nie wie. Pami�tam, �e w szkole uczyli�my si� definicji narodu
wg Stalina ... Je�li to�samo�� pojmiemy jako pewien emocjonalny zwi�zek z innymi lud�mi (tymi �yj�cymi
wsp�cze�nie z nami, z tymi �yj�cymi przed nami i tymi, kt�rzy przyjd� po nas), z ich dorobkiem i kultur�, to mo�na
po cz�ci by� �l�zakiem, Polakiem, Niemcem, Europejczykiem i kto wie kim jeszcze. Mieszkam na �l�sku, tak jak
moi przodkowie god�m po sl�nsku, chc�, �eby moja mowa trwa�a, a moja Ojczyzna napowr�t rozkwit�a. Jestem
wi�c �l�zakiem. Ale �yj� w�r�d Polak�w, z wieloma z nich si� przyja�ni�, znam dobrze polsk� kultur�. Im te�
�ycz� dobrze, ciesz� si� z nimi np. wtedy, gdy polscy sportowcy osi�gn� sukces. Jestem wi�c po cz�ci
Polakiem. Ale znam te� kilku Niemc�w. Wiem, �e Niemcy mieszkali na naszej ziemi od setek lat i wiele dobrego dla
niej zrobili. Ceni� sobie ich dorobek i uwa�am go te� za co� swojego. Jestem wi�c po cz�ci Niemcem.
Czy nie wydaje si� Wam, �e takie rozr�nienia typu albo czarne, albo bia�e s� nie�yciowe i nienaturalne?
�yciowe i naturalne jest, �e wchodzimy w r�ne relacje z innymi lud�mi, poznajemy ich kultury, z czasem
zaczynamy z nimi wsp�-czu� i si� z nimi identyfikowa�. Na obszarach pogranicznych i wieloetnicznych
domaganie si� jasnej i wykluczaj�cej inne deklaracji narodowo�ciowej jest czym� podobnym do ��dania od
dziecka, �eby wybra�o mi�dzy mam� a tat�. Autorzy ankiet spisowych decyduj�c si� na umieszczenie w nich
pytania o materi� tak nieuchwytn� i g��boko si�gaj�c� do naszych serc powinni byli uczyni� to z najwy�sz�
delikatno�ci� - nie wywiera� �adnych nacisk�w i pozwoli� ludziom odpowiada� tak, jak sami chc� i czuj�.
Chcia�bym tu zaapelowa� do �l�zak�w. Nie powielajmy tego b��du. Nie pojmujmy naszej to�samo�ci w�sko, tak
jak to czyni� Polacy. Nie domagajmy si� od ludzi w�skich deklaracji narodowo�ciowych. Mo�na by� jednocze�nie
�l�zakiem i Polakiem, mo�na by� �l�zakiem i Niemcem, mo�na by� �l�zakiem, Niemcem i �ydem.
W wielu wypowiedziach, jakie tu czyta�em, czuje si� gorycz. Gorycz jest zrozumia�a, co nie
znaczy, �e jest konstruktywna. Jak wszystko, co �yje, chcemy trwa�. Chcemy, �eby trwa�y rzeczy nam
bliskie, �eby trwa�a nasza to�samo��, nasza swojsko��, nasza swoisto��. Naszym celem jest zachowanie tej
swojsko�ci-swoisto�ci. Naszym celem nie jest zniszczenie Polski, Niemiec ani �adnego innego kraju. Spr�bujmy
przedstawia� nasze sprawy pozytywnie, koncentruj�c si� na naszym d��eniu do trwania, do zachowania tej
naszej swojsko�ci. Nauczmy si� ludzi pozyskiwa� a nie straszy� i zra�a�. Na �l�sku mieszka wielu uczciwych
Polak�w kochaj�cych sw�j kraj. Sprzeciwiaj�c si� zdecydowanie asymilacji i tzw. "integracji", czyli wymieszaniu
rozp�yni�ciu si� wszystkiego w nijako�ci, spr�bujmy wyci�gn�c� do nich r�k�. Pozw�lmy im si� u nas
zakorzeni�. Poka�my, �e zachowanie naszej mowy, naszego obyczaju, pami�ci o historii s�u�y wszystkim
mieszka�com naszej ziemi, tak�e tym, kt�rzy nie s� etnicznymi �l�zakami.
Spr�bujmy t� nasz� swojsko�� jako� skonkretyzowa�. Sama secesja i separacja od Polski jeszcze nie
za�atwiaj� sprawy, bo nam tej swojsko�ci nie wr�c�. My�l�, �e ta nasza to�samo�� mog�aby znale�� oparcie w
naszej godce, kt�ra powinna sta� si� j�zykiem w pe�ni tego s�owa znaczeniu. Do tego potrzebne jest jej
uporz�dkowanie i oparcie o j�zyk pisany. T� drog� poszli Kaszubi. To jest mo�liwe!

My�l�, �e to�samo�ci i narodowo�ci nie mo�emy pojmowa� w�sko, tj. tak, �e jedna to�samo�� wyklucza drug�.
Bo