Tako kos’cielno pies’n’, w mojich ukochanych Uogewnikach S’loonskich s’piywomy
jak idymy z procesjoom Borzego Ciaua. W tym roku tyrz tak my s’piywali.

Zacyno sie uod mszy w intyncji parafian, i zowdy wtedy sie nerwuja przy uofierze, bo mauo fto chce po niyj is'c' i ceko, rze inksi pujdom w jego intyncji. Niy inacyj bouo i tego roku.
Ratujom sytuacjo poczty sztandarowe i cuonkowie Rady Parafialnyj, kerzy som lepij us’wiadomiyni i kobiyty, kere wykorzystujom korzdo uokazjo, coby sie pokozac’, ale morze niy ino.

Downiyj wiadomo bouo rze baldahim niesom uogewnicke gospodorze, uoblecyni po hopsku, w rozbarskich strojach, a przy nich idom goorniki w mundurach i niesom latarki ze s’wiycami na wysokich drongah.

Uod poru jurz dobryh lot, gospodorzy niy momy w tyj liczbie, bo zostou ino stary Palin’ski
i teroski baldahim niesom goorniki, a lampiony cywile.

Szkoda mi bardzo tyj umaruyj tradycji i tych ludowyh strojoow, kero tak wyraz’nie
wtedy pokazywaua, rze som miyndzy nami prowdziwi gospodorze tyj ziymi, niy ino
w cudzysuowiu. I to gospodorze uod pokolyn’. Tych coukih gospodarskih rodoow: Rakoow, Szwajnohoow, Piontkoow, Siejoow, Szpincykoow, Posioow, Matuszowicoow czy Krupoow, kerzy mieli gospodarstwo nojblirzyj mojego familoka.

Mom przed uocami te ich kolorowe stroje, kere miou uodwaga przypomniec’ i zrobic’ tym wielu uogewnicanom uogromno rados’c’ Jon’ca, na swoji rodzinnyj urocystos’ci w naszym kos’ciele jesce pora lot tymu.

U nos jest tradycjo, rze za ministrantami z krzyrzym idom hopy i muodziyn’ce, potym sztandary bractw i stowarzyszyn’, dzieci po biouu, kere sypiom puatki kwiecio, ministranty
i suurzba liturgiczno, ksiynrza z Nojs’wiyntszym Sakramyntym, huur, uorkestra, a potym kobiyty i rodziny z mauymi dziec’mi na rynku abo w woozykach.

Downiyj, a po czyn’s’ci i teros, korzde gospodarstwo bouo uobstrojone, korzdo brama umajono, a w uoknach wystawione uobrazy s’wiyntych w asys’cie s’wiyc i kwiecio. Do tego uobstrojony korzdy szaufynster i warsztat.
Korzde niyciekawe miejce bouo aby przykryte zielym, coby niy gorszyc’ procesujoncyh. Korzdy tubylec wiedziou rze to jest jego uobowionzek, jego powinnos’c’.

I besto jak podczas procesji widza stojonce na drodze auto, ta zawalidroga, abo corne niy
ustrojone uokna, to wiym rze mog je uostawic’ i tak zrobic’ ino uobcy, tyn co niy zno naszyj tradycji.
W tym roku tyrz to miauo miejsce. A nawet hoc’by tych zostawionych aut i zaniydbanyh uokyn i miejsc bouo wiyncyj.

Na szcyn’s’cie som Ci, co uo tradycjo naszo majom staranie, a w szczegoolnos’ci uo te nasze
„czakramy”, miejsca kaj co roku przystowomy z Borzym Ciauym i kaj co roku stojom uoltorze, przy kerych nabiyromy tyj tajymniczyj mocy, kero sie tam nom udzielo w czasie
buogosuawiyn’stwa.

Bo niy som to miejsca przypadkowe, ino nasze uogewnicke „czakramy”, kaj kolejne pokolynia naszyh parafian-poprzednikoow uoncyuy sie z Sacrum, w dziedzinie spraw
religijnych, sakralnych.
Kaj ucyli sie uosiongac’ uogewnicki transcendentalizm, nowe relacje miyndzy sobom
i miyndzy pokolyniami. Poznowali ta moralno autonomia, demokratyczno roownos’c’,
w tym, wobec wszelkich ziemskich „autorytetoow i hierarhii”, cynsto przejs’ciowych, tymczasowych.

Poznowali z’roodua siyuy moralnyj i ponadczasowyh wartos’ci.

Zowdy piyrszy uoltorz bou na Farze, tym miejscu kaj poza kos’ciouym nojcyn’sciyj
spotykomy sie z naszymi duhowymi przewodnikami. Kaj zauatwiomy i realizujymy nasze duhowe potrzeby i kaj korzdego z nos meldujom i zapisujom do parafialnyj wspoolnoty.
Kaj rzyjom Ci, co dlo tyh potrzeb zostali powouani i kaj nom suurzom.

W tym roku jednak uoltorz ustawiony bou naprzeciw Fary. Na rusztowaniah kere stojom
przy nowyj budowli i na budowie Hrzes’cijan’skigo Uos’rodka Kultury i Sportu.
Mys’la rze bardzo uon nom jest wszystim potrzebny.

Downe „cyntra kultury” poumiyrauy, i trza nom budować nowe.
Nowy hrzes’cijan’ski „czakram”, kaj kolejne pokolynia poznowac’ bydom moguy nasza KULTURA.
Dej Borze coby sie tak stauo jak nojpryndzyj.
Bo potrzeby w tym wzglyndzie widac’ w mojich ukohanyh Uogewnikach S’loonskich na korzdym kroku i w korzdyj dziedzinie.

Mimo wielkiyj biydy, Uos’rodek ros’nie w uocach, ku pociesze i rados’ci naszyj.
Dzisioj ksiondz farorz buogosuawiou go i nos przy niym skupionych, w sposoob wielce znaczoncy.
Jakby hciou nos w ty miejscu namas’cic’ i naznacyc’, a jednoces’nie zuoncyc’.

Piys’n’ uo keryj pisza w tytule i inksze piys’ni, gro nom uorkestra, a na przemian z niom my je s’piywomy.
Zaroski przyszua mi na mys’l uobawa, cy kapelmajster Siekiyrka bydzie miou basisty
w miejsce mojego bracika Gerharda, kerymu w tym roku sie zmaruo. Ale suysza rze
lecom te nojnizsze tony, kere gro bardzo udanie mody synek. Dziynki Bogu! Mo fto zastompic’ Gerhacika. Rzycie niy znosi proorzni.

Downiyj graua Uorkestra Kopalni Uogewniki, abo Huty Zygmunt, teroski to som same dziadki cywile, bo wyszkolono modzierz gro w prawie rze zawodowyh uorkestrah, kaj dobrze
puacom. A nos, biydnyh uogewnican moge ratowac’ ino przywionzanie do tradycji i lokalny
patriotyzm starszyh muzykantoow, amatoroow. Miyndzy niymi jest mooj ujek Ymil.

Po drodze rozglondomy sie i spoglondomy, kaj jesce widac’, rze som gospodorze
i miyszkajom ludzie naszyj tradycji?
Jest ich na szczyn’s’cie jeszcze wielu. I co nojciekawsze, na nojwiynkszy wysiyuek
w tym wzglyndzie stac’ nasze uogewnicke „pnioki’.

Ale tam kaj jesce niydowno miyszkali nasi znajomi, kerzy poszli do nowego, abo kerzy wyjehali z Uogewnik, cynsto stojom puste budy z ih s’lepymi uoknami jak uoczodouy.
Abo tam i ftos’ miyszko, ale niy respektuje uon naszyj tradycji, kero jest mu jeszce uobco.
Niykedy niy ma jurz coukich dumostw i gospodarstw. Budynki po niyh som jurz rozebrane.

Po wielu z tyh gospodorzy, kerych rzech wymiyniou, niy ma jurz nic poza placym, cynsto
zaros’niyntym krzokami. Stojom puste bauplace.
W nojlepszym przypadku, na ih gospodarstwach stojom dzisioj blaszane gararze.
Cos’ umaruo razym z niymi.

Ale ros’nie i nowe! Hoc’by przy Paniynce, kaj zowdy jest nastympny uoltorz.

Downiyj bou to koniec Uogewnik, kaj zacynou sie park i gospodarske pola.
Tam cynsto, fto wyhodziou z Uogernik w strona Chorzowa, mog jesce na uostatek, przed ih uopuscyniym, porzykac’ przy murowanyj kapliczce z figurkom Matki Boskiyj
z Dzieciontkym.
Mog to tyrz robic’ jak wracou z Chorzowa, z hali, kaj cynsto my sie wybiyrali na zakupy.
Tam tyrz w drodze przystowajonc, mog troha uodpocon’c’ w ciyniu drzew, kere uociyniauy kaplicka z Paniynkom.

Tam przy Paniynce miyszkaua moja ciotka Yrmgardka.
Tam my lotali z kwiotkami, z mojom kuzynkom Elusiom, coby niymi uobstrojic’ figurka.

Couke lata uoltorz przy Paniynce stawiou i strojou Pyjter Knura, kery miou do tego wielko
grajfka i borzy dar.
Po niym staranie uo to miejsce mo jego cera i ziyn’c’, ale i inksze uokoliczne miyszkan’ce.
Bo teroski, Paniynka znojduje sie prawie w cyntrum nowych domkoow w Uogewnikach.
Nowe zastympuje stare.
Starego domu uod Ciotki jurz niy ma. Niy ma tyrz gospodarstwa po Szpincyku, kere przylegauo do jyj domu. Uostou ino pusty plac.
Niy ma tyrz jurz gospodarskih pool, na keryh teoski stojom domki.

Uogewniki w tyn sposoob zacyny przylegac’ bezpos’rednio do Chorzowa, kery zresztom tyrz zostou w swojyj czyn’s’ci - Kroolewskiej Hucie, postawiony na uogewnickich polah.
Polah Goornyh Uogewnik.

Nowe casy powodujom tyrz, rze coroz wiyncyj posesji sie grodzi, stawio puoty i mury, kaj ih
downiyj niy trza byuo.
A jak jurz bouy, to zawdy miauy swoje dziury i przejs’cia, kere skrocauy droga i dystans miyndzy ludz’mi. Teroski wyglondo na to, rze dlo wielu tyn dystans jest za mauy.
Koniecnie muszom sie uodgrodzac’ uod innyh. To hyba z’le wroorzy na przyszuos’c’ naszyj
wspoolnocie uogewnickiyj.

Tak s’piywajonc poborzne pies’ni idymy przes couke Uogewniki i je uoglondomy, jak jako inspekcjo, bo na codziyn’ niy ma casu na to. Dostrzegomy to co nowe i rozpamiyntujymy uo tym co zniknyuo.

Ciotka by sie hyba popuakaua nad miejscym kaj tyla lot rzoua.

Kolejny, nojstarszy uogewnicki „czakram”, przy kerym stawiany jest uod niypamiyntnyh casoow trzeci uoltorz, to kamiynny, pokutny krzyrz, ze s’redniowieczo.
To miejsce jest szczegoolnie warzne dlo naszyj uogewnickiyj tradycji, zgodnie z keroom,
przy tym krzyrzu uodpocywali i guosili Nowina, s’wiyn’ci Cyryl i Metody.
To tu, na goorce, w nojwyrzszym w tyj czyn’s’ci Uogewnik miejscu, pomiyndzy lipami, kere som w herbie Uogewnik S’loonskich, stoji tyn s’wiadek HISTORJI i TRADYCJI naszyj.

A turz obok, uobyjs’cie i zabudowania jednego z nojstarszych naszych uogewnickich rodoow - rodziny Dymkoow, kerzy tu zapus’ciyli swoje korzynie i kaj trwajom i suurzom swojyj wspoolnocie uod niypamiyntnych casoow. Kerzy z inkszymi dbajom uo te miejsce i te symbole naszyj wspoolnoty: KAMIYNNY KRZYRZ POKUTNY i HERBOWE LIPY.

Na puocie ih posesji wisi tablica informujonco, rze tu jest siedziba uogewnickego koua
Ruchu Autonomii S’loonska. To tyrz wielce znamiynne.

Kultywowano jest jak widac’ dalij tradycjo wuodarzynio na swojyj ziymi w kolejnych pokolyniach. Ale i tradycjo dobryj, uczciwyj roboty i spouecznyj posuugi, keryj wielce
wymownym przykuadym bou uostatni synior rodu - Jorg, po kerym handlowo posuuga
wobec uogewczan przejynli muodzi z rodziny.

Cieszy tyrz bardzo, rze do niydowna uopuszczone i zaniydbane posesje, dziynki zapobiegliwos’ci i wros’niyn’ciu w naszo tradycjo wielu muodych, procyntuje nowymi,
zadbanymi i utrzymanymi w duhu naszego s’rodowicka miejscami.
Mys’la uo uobyjs’ciu Stas’ka Polaczka, mojego ukochanego zucha, kery pokazuje jak mo sie
dbac’ uo swoja rodzinno i naszo uagewnicko tradycjo i historio. Jak nolerzy resztki jyj historycznyj i materialnyj spus’cizny zbiyrac’, zachowywac’ i przekazywac’ wszystiym.

Jak sie pokorze Tadzik Jenczalik w Uogewnikach, to tam sie wybierymy.

Po drodze mijomy inny symboliczny gmach w Uogernikach - budynek downyj GMINY.
Symbol downego NASZEGO WUODARZYNIO.
Dzisioj smutny, zaniydbany, jakby chciou powiedziec’ i sie poskarrzyc’, rze jego uobecni
administratorzy niy pamiyntajom uo Jego symbolice. Zapomnieli Go nawet ustrojic’
na Borze Ciauo.
A na jego s’cianie wisi cajchnong casoow peerelu, tyrz zaniydbany i uopuszczony.

Chyba bydymy musieji na nowo przywroocic’ MU JEGO funkcja i znaczynie.
Na uobecnych Jego administratoroow niy ma co licyc’.
A przeca korzdo wspoolnota musi miec’ swoje cyntrum
KULTUROWE i ADMINISTRACYJNE.

Kulturowe - Hrzes’cijan’ski Uos’rodek jurz sie buduje.

Czy niy czas jurz na CYNTRUM ADMINISTRACYJNE - GMINA ?

Czworty uoltorz, uod pewnego casu, jest stawiany przed nowym blokiym, do niydowna
symbolym nowych uogewniczan, kerzy przyszli do nos z poblirza, nojczyn’s’ciyj
z Chorzowa, skirz tego rze stawiaua je chorzowsko spooudzielnia miyszkaniowo dlo swojich czuonkoow.
Po ih zaangarzowaniu, a i skirz tego rze razym z niymi znodli w nich swoje nowe siedliska tyrz starzy uogewniczanie, widac’ rze ta symbioza jest wielce korzystno dlo nos wszystkich.
Domy sie jurz trocha zestarzauy, ale duch jest muody i peuyn chynci do dziauanio.

Downiyj, jak rzou stary Kabus, tyrz Jorg, to uoltorz bou stawiany kole jego warsztatu, przy stolarni.
Symbolizujonc w tyn sposoob udziau w naszyj wspoolnocie licznyj tyrz w tym czasie grupy rzemies’lnikoow.

Kon’cy sie procesjo, jak wszyndzie, w kos’ciele.
W naszym iber stuletniym DOMU BORZYM.
Zastanowiomy sie co UON mys’li uo swojich dzieciach?
I choc’ sie nom tu roorznie powodzi, to zowdy s’piywomy MU nasze TE DEUM.
Ciebie Borze wielbiymy...

I ino stojonc pod figurom s’wiyntego JORGA, ufundowanom kedys’ przes harcerzy, zastanowiom sie cymu cos’ uostatnio tak sie po cichu uo s’wiyntym JORGU godo, skoro UON mo tak wielu na S’loonsku zasuurzonych imiynnikoow - s’loonskich Jorgoow.

Cy przeszkodzo dzisioj to, rze UON zowdy bou symbolym walki ze zuym?
Walki uo dobro, uo ideauy?

P.S.

Na koniec trzy informacje i wypowiedzi kere mie poruszouy.

Piyrszo, to uoguoszynie Uniwersytetu S’loonskego, uo naborze suuchaczy na:
„PODYPLOMOWE STUDIUM NAUCZANIA KULTURY POLSKIEJ I JĘZYKA
POLSKIEGO JAKO OBCEGO ( !!! )”.
Cy to znaczy rze nasza kultura i jynzyk bydom taras nareszcie nasze?

Drugo - wypowiedz’ senatowa Kazimierza Kutza, o Jego przekonaniu, rze:
„Rzeby zrobic’ cos’ dlo Sloonska, trzeba z niego uciec”.
Couke moje uopowiadanie kere mocie powyrzyj pokazuje, rze ci co uostawyli
SWOJE MIEJSCE, abo z niego uodeszli, skozali je na zaguada.
Nawet obcy do wczoraj, na miejscu, morze cos’ zrobis’ tu dobrego.
Z daleka to ino idzie sie przyglondac’ Panie Senatorze!

Trzecio - wykuad Pana Arkadiusza Farugi, kery na chopski rozum tumacy, co to jest
MOWA S’LOONSKO. Rze trza jom kodyfikowac’. Jo tyrz tak mys’la.
Na razie byda pisou jak umia, bo przeca musi sie znos’c’ ftos’ mondry i wyucony,
kery nom pomorze ujednolicic’ i skodyfikowac’ nasze pisanie.
Na razie mom za durzo cerwonych podkrys’lyn’ jak pisza pod WORD-ym.
Jak ftos’ uopracuje nasz s’loonski suowniczek komputerowy, to niych mi go pryntko przys’le.
Jurz teroski piyknie dziynkuja!