Kodyfikacjo jynzyka to niy jes problym informatyczny. Jak jurz bydziymy
wiedziec', jak pisac' to podkrys'lanie suoowek morze zrobic' poru
studyntoow informatyki.
Kodyfikacjoom jynzyka muszoom sie zajoonc' fahowce uod linwistyki. Mowa
s'loonsko wymiyro niy ino bes to, rze byua tympioono, ale tyrz bes to,
rze niy dowo uoona poczucio piynkna. Szokiym byuo doo mie, jak
uodwiydziyu rzeh kiejs' mojego kolegi w Rudzie S'loonskij. Miou uoon
wtedy maue dziecko, kiere zaczynauo godac'. I tyn kolega i jego rzoona
to rodowite s'loonzoki. Normalnie do siebie godajoom po s'loonsku, ale
do swojego dziecka zawsze godajoom po polsku. Zastanawiou rzeh sie nad
tym, czymu tak jes. Mie sie zdaje, rze uooni pods'wiadoome czujoom, rze
nasza mowa jes niydbauo, niyporzoondno, niy jes piykno. A korzdy hce
swojymu dziecku dac' to, co nojlepsze. Niy hciou byh Wos teraz urazic,
ale sami napisalis'cie "Polibuda" - a to sie kojarzy z jakims' slangiym.
Noom samym nasza mowa wydaje sie mnij porzoondno i sami urzywoomy ji
byle jak.
Jerzeli nasza mowa mo przetrwac' musi dowac' poczucie piykna (jak to
napisac', czy moomy w ogule takie suowo?). Do tego poczebne soom dwie
rzeczy:

1. Jynzyk musi byc' logiczny i uporzoondkowany. Dotyczy to niy ino
pisownie, ale i gramatyki. I to niy jes takie proste, jak by sie mooguo
wydowac'. Czy np. powinno sie pisac' "trza", czy "cza". Godo sie zawsze
"cza". A takih problymoow morze byc durzo wiyncyj. Szczegulnie z
gramatykoom. Inne pytanie: Jak powiedziec'
- Dwa Poloki zrobiyuy,
abo Dwa Poloki zrobiyli,
abo Dwuh Polokoow zrobiyuo.
Jo hyba jes jurz skarzoony polskim jynzykiym. Ale wuas'nie do tego cza
fahowcoow, rzeby powiedzieli jak jes lepij, jak jes barzij po s'loonsku.
Wbrew pozoroom porzoondek to jes warunek poczucio harnmoonie i piykna
(zas' to suowo).

2. Muszymy miec' ludzi, kierzi bydoom naszego jynzyka piyknie urzywac',
muszymy miec' swoich pisarzoow, poetoow, aktoroow. Uo wiela
uporzoondkowanie jynzyka to jes problym wykoonanio jakijs' roboty, to uo
poetoow mogiymy ino rzykac'. Ale rzeby s'loonsko literatura byua w ogule
morzliwo, muszymy tym poetoom dac' narzyndzie. A to narzyndzie to
logiczny i uporzoondkowany jynzyk.

W kieryms' noomerze "Jaskoouki S'loonskij" ftos' napisou, rze
kodyfikacjo s'loonskiego jynzyka moogua by zrobic' grupka s'rednio
zdolnyh lingwistoow w dwa lata. Ale uod samego godanio nic sie niy
zmiyni. Tyh lingwistoow cza znojs, cza im dac' czas i cza sie zebrac',
rzeby im zapuacic' i pokryc' inne koszty. Polski jynzyk tyn etap
przeszed w XVI wieku. Ale sporo jynzykoow, takih jak suowacki,
biauoruski, litewski etc. mo okouo stu lot. A rzeby daleko niy szukac',
Kaszuby swooj jynzyk uostatecznie skodyfikowali piync' lot tymu. Do tego
maila douoonczoom Woom dwa artykouy uo kaszubskim jynzyku. Kaszuby
zrobiyli to bardzo moondrze, bo skooncyntrowali sie na tym, co
nojwarzniejsze a niy wdowali sie w haje i zwady z Polokami. A przeciyrz
ih jes piync' razy mnij nirz nos! I jeih historio jes tak samo trudno
jak nasza.

Moim zdaniym jynzyk jes nojwarzniejszy. Jak niy uohrooniymy jynzyka, to
nasza torzsamos'c' zawrze sie w poczuciu krziwdy i pretynsjah do cauego
s'wiata. Sami sobie zrobiymy krziwda. A rzycie i s'wiat poojdoom dalij.

Wyboczcie mi czasym dos' uostre suowa, ale mi ta sprawa bardzo lerzy na
sercu.

Pozdrowioom Wos!

Joozek Kulisz